Home

Polio epidemie 1956

De laatste grote polio-epidemie in Nederland was in 1956. Deze epidemie heeft in dat jaar bij 1784 mensen verlammingen veroorzaakt. 10% van hen moest beademd worden (in de zogenaamde ijzeren long ). 70 personen (3%) zijn overleden Meldingen van polio van 1924-1956 en 1957-2018. Zie voor meer informatie en bronvermelding de LCI-richtlijn Poliomyelitis anterior acuta . Andere informatiebronne Onderzoek in 1995 onder slachtoffers van de polio-epidemie van 1956 toonde aan dat gezondheidsproblemen vooral waren gerelateerd aan nieuwe neuromusculaire symptomen6 en dat 58 procent last had van nieuwe spierzwakte.7 Het postpoliosyndroom is een diagnosis per exclusionem en wordt bij voorkeur gesteld door een neuroloog die is gespecialiseerd in neuromusculaire aandoeningen Die polio-epidemie kwam er, zoals we weten, in 1956. Een jaar later ging het Rijks Vaccinatie Programma van start, met de bekende DKTP-injecties: difterie, kinkhoest, tetanus en polio. En juist dankzij die P van polio was de opkomst massaal Official statistics show that overall 499 people got the disease in Ireland in 1956, of whom 220 were from the Cork area. The number admitted to hospital suspected of having polio was slightly larger

Ongeveer 11.000 voormalige poliopatiënten leven nog. Tijdens de laatste grote epidemie in 1956 ging het om 2200 geregistreerde besmettingen. Eerdere omvangrijke epidemieën vonden plaats in 1952,.. Toch werd Nederland in 1956 nog getroffen door een ernstige polio-epidemie met ruim 2206 slachtoffers, van wie 1784 met verlammingen en ongeveer 200 met ademhalingsproblemen. In 1957 werd het Salk-vaccin aan het Rijksvaccinatieprogramma toegevoegd Het zijn de epidemieën begin jaren vijftig van de vorige eeuw, die aanleiding waren voor opname in het Rijksvaccinatieprogramma (RVP). Sinds 1998 is Europa poliovrij verklaard. Polio is in feite een zomer buikgriep, die via de ontlasting besmettelijk is. Alleen bij een verminderde weerstand kan deze buikgriep erger worden

Eind 1956 registreerde China een nieuw type influenza A, H2N2. De nieuwe griep, de Aziatische griep genaamd, was een kruising tussen vogelgriep en mensengriep en verspreidde zich binnen een paar maanden naar meerdere buurlanden. In de zomer van 1957 bereikte de Aziatische griep ook de VS Geschiedenis - Spierfonds. In 1956 woedde een ernstige polio-epidemie in Nederland. Een vaccin was nog niet voorhanden en 2.200 mensen, grotendeels kinderen, kregen te maken met blijvende spierzwakte en verlamming. Er was dringend behoefte om geld in te zamelen voor de revalidatie van de slachtoffers en voor wetenschappelijk onderzoek om de. In 1956 volgde een polio-epidemie met 2206 gevallen, het grootste aantal tot dan. Een andere mogelijke verklaring voor het toenemen van polio in vooral de rijkere landen is de enorme productie en toepassing van landbouwpesticiden, die vanaf 1915 begon, waarvan de bekendste DDT is, een stof die zelfs rijkelijk binnenshuis werd toegepast e Flashback naar polio-epidemie in corona-tijd Toen in september 1956 de scholen weer waren begonnen, zei ik tussen de middag tegen mijn moeder 'Ik ga niet terug, die rottrappen daar', vertelt Mieke-Nelie van der Heijden hoe ze erachter kwam dat zij polio had. Mijn arm en een been hingen er slap bij

Opmerkelijk is de opschuivende leeftijdsverdeling van de poliopatiënten in de laatste 3 grote epidemieën (type 1). Bij de epidemie in 1956 viel de mediaan in de leeftijdsklasse van 1-4 jaar, in 1971 in die van 5-9 jaar, en in 1978 in die van 10-14 jaar. 8 Tijdens de huidige type-3-epidemie ligt de mediaan zelfs rond de 20 jaar Krantendossier Polio. Een van de zwartste bladzijdes uit de Staphorster geschiedenis is de polio-epidemie, die in het voorjaar van 1971 Staphorst trof. 37 kinderen werden ziek en 5 kinderen overleefden het niet De laatste grote polio-epidemie in Nederland dateert van 1956. Bijna tweeduizend mensen raakten toen blijvend verlamd en zeventig Nederlanders overleden aan de ziekte. Sinds 1957, één jaar na deze epidemie, wordt in Nederland gevaccineerd tegen de ziekte. Toch raakten begin jaren negentig 71 Nederlanders besmet

Polio in Nederland. Voordat de poliovaccinatie in 1957 werd opgenomen in het Rijksvaccinatieprogramma waren er ieder jaar enkele honderden gevallen van polio. Tijdens epidemieën liep het aantal op tot 1.500 à 2.000, zoals in de oorlogsjaren 1943/1944, in 1952 en 1956 Polio Epidemie 1956 en de gevolgen Datering van de gebeurtenis: 1956 1956: Grote polio-epidemie houdt Tilburg in zijn greep I De schrik sloeg veel ouders om het hart, toen kinderverlamming (polio) vanaf 1956 talloze kinderen ziek maakte. Ze liepen een grote kans op verlamming en je kon er ook aan sterven The history of polio infections began during prehistory. Although major polio epidemics were unknown before the 20th century, the disease has caused paralysis and death for much of human history. Over millennia, polio survived quietly as an endemic pathogen until the 1900s when major epidemics began to occur in Europe. Soon after, widespread epidemics appeared in the United States. By 1910, frequent epidemics became regular events throughout the developed world primarily in cities.

in 1952 4 grote polio-epidemieën. In 1956, vlak voor de introductie van het vaccin, kwam de ergste: 2.206 slachtoffers. Aangezien gemiddeld maar 1 op de 100 tot 1.000 besmette mensen echt ziek wordt, betekent dit cijfer dat vele honderdduizenden Ne-derlanders in 1956 besmet moeten zijn geweest met polio In de periode 1956-1965 werden 960 patiënten op het beademingscentrum opgenomen. Van hen werden uiteindelijk 445 beademd. Het grootste deel van de patiënten werd beademd met positieve druk, maar als er geen slikproblemen waren, werden ook de ijzeren long en de kurasrespirator gebruikt voor de beademing Nee, het zijn geen woorden van een vrouw die in quarantaine zit door het coronavirus. Maar de ervaringen van patiënten tijdens de polio-epidemie van 1956 en de huidige pandemie komen soms overeen

Epidémie: la polio est de retour en Europe

Poliomyelitis - Wikipedi

In 1956 vond de laatste grote polio-epidemie in Nederland plaats en in 1957 is het Rijks Vaccinatie Programma gestart met vaccineren. Tot en met 1956 zijn er meer dan 15.000 kinderen en volwassenen besmet zijn geraakt met het poliovirus. Nog steeds ondervinden vele van hen de late gevolgen hiervan, dit heet het postpoliosyndroom (PPS) Rotary International launched a global effort to immunize the world's children against polio in 1985 followed by the establishment of the Global Polio Eradication Initiative (GPEI) in 1988. When the GPEI started, polio paralysed more than 1000 children worldwide every day Nederland, en heel Europa, is poliovrij. Na de laatste grote polio-epidemie in ons land in 1956 is een jaar later een grote vaccinatiecampagne op gang gekomen. Daarvoor wordt de injectiemethode met het Salk-vaccin gebruikt. Om de kosten te drukken wordt er een combinatievaccin gemaakt; de prik bevat ook vaccins tegen difterie, kinkhoest en tetanus

Polio RIV

Tijdens en na een polio-epidemie in 1956 verbleven de Zuid-Nederlandse poliopatiënten in het Sint Elisabeth Ziekenhuis voor nabehandeling en revalidatie. Voor de schoolgaande kinderen onder hen kocht het ziekenhuis aan de Dongenseweg het voormalige Kinderoord Charlotte, dat in 1914 was opgericht als tbc-sanatorium door Charlotte Swagemakers nieuws Mensen die als kind besmet werden met polio (kinderverlamming) krijgen twintig tot veertig jaar later opnieuw te kampen met ernstige klachten: het postpoliosyndroom. Zij ontwikkelen klachten als verlammingsverschijnselen, pijn en hevige vermoeidheid. Zeker zestig procent van de Nederlanders die tijdens de laatste polio-epidemie in 1956 geïnfecteerd raakten, heeft nu nog te maken met. In 1956 werd Nederland getroffen door een grote polio-epidemie. Sinds 1957 worden kinderen in Nederland gevaccineerd voor polio. Evenals Frankrijk en de Scandinavische landen is Nederland het geïnactiveerde poliovaccin (IPV; of Salkvaccin) gaan gebruiken. Bij de start in 1957 werd aan kinderen geboren tussen 1945 en 1957 ook vaccinatie aangeboden In 1956 werd Nederland voor het laatst door een grote polio-epidemie getroffen. Meer dan 2200 mensen werden ziek, waarvan er 70 overleden. Bijna 1800 kinderen hielden blijvende verlammingen aan de ziekte over. De angst voor polio was groot, er moest iets gebeuren Zeker zestig procent van de Nederlanders die tijdens de laatste polio-epidemie in 1956 geïnfecteerd raakten, heeft nu nog te maken met het zogenoemde postpoliosyndroom. Dit is een van de onderwerpen die worden besproken op de internationale conferentie over polio die momenteel in Amsterdam plaatsvindt. Dat meldt Trouw

1956 Polio-epidemie Veel landen worden geteisterd door grote polio­epidemieën. In Nederland worden 2200 gevallen van polio gemeld. 1962 Kernproeven Atmosferische kernwapenproeven ver­ oorzaken radioactieve fallout en grote publieke onrust. 1959 Salmonella-epidemie De grootschalige naoorlogse import van (besmet) veevoeder leidt tot sterk Na een landelijke polio-epidemie in 1956 werd aan de vaccinatie bij kinderen tegen difterie, kinkhoest en tetanus ook die tegen poliomyelitis (kinderverlamming) toegevoegd en ontstond de DKTP-prik. Orthodoxe Staphorsters weigerden echter dit vaccin aan hun kinderen te laten toedienen, omdat inenten volgens hen in strijd was met de Voorzienigheid Gods: God brenge over mij uit wat Hij over mij.

De onderschatte gevolgen van polio medischcontac

DENEKAMP - Bij de laatste grote polio-epidemie in Nederland in 1956 werd ook de Denekampse Ria Bloemen getroffen. Vier jaar oud was ze toen polio-epidemie in 1956. In 1965 besloot de overheid om de zorg rond epidemieën landelijk te gaan organiseren.2,3 Hierdoor ontstond er een keten van beademingscentra in de grote ziekenhuizen. Naar verloop van tijd zijn deze beademingscentra over gegaan naar intensive care afdelingen (ICU) waar ook o.a. bij de ademhalingstherapie. Hoe herkenbaar. In 1956 woedt de laatste grote polio-epidemie in Nederland. Ria is dan nog een kleutertje, net vier. Ze gaat naar het ziekenhuis om haar keelamandelen weg te laten halen, een kleine ingreep. Maar de wond in haar keel is een open uitnodiging voor het poliovirus. Een ruime week later voelt ze zich grieperig en 's middags legt haar moeder haar. Tijdens de polio-epidemie in 1956 werd bij bijna tweeduizend mensen polio vastgesteld. Het was de groep die in aanmerking kwam voor het onderzoek naar PPS

Polio in Staphorst - Andere Tijde

De polio-epidemie van 1992 kon wel eens de laatste uit de Nederlandse geschiedenis Het vaccin van Salk werkte goed en werd al in 1956 ook in Nederland geïmporteerd om er alle baby's mee in. Ik ben Nico Dassen, in 1956 was er een polio-epidemie, ik was toen 1½ jaar ik Polio kreeg. Ik had diverse verlammingsverschijnselen maar mijn lichaam heeft nieuwe zenuwtakjes aangemaakt zodat mijn been- en voetspieren weer van prikkels werden voorzien Van 1956 tot 1958 was de laatste grote polio-epidemie in Nederland en we werden allemaal ziek. Mijn tweelingzusje Wilma en ik - we waren 8 jaar - ook. Bij mij is de ziekte gelukkig verdwenen

Polio: The deadly summer of 1956 The Independent The

Dit was geen succes i.v.m. mijn handicap (polio epidemie van 1956 waar ik mee werd geconfronteerd) Door een artikel in de krant kwam ik bij de Muggen terecht. Dit was een vereniging die bijna helemaal bestond uit de fam. Rooijers. Er werden ook regelmatig Oma Rooijers toernooien georganiseerd Informatie over Kinderverlamming. Poliomyelitis wordt ook wel kinderverlamming of polio genoemd en is een virusziekte. Het is een ontsteking van de grijze stof in het ruggenmerg. Deze ziekte wordt veroorzaakt door het poliovirus. Het virus wordt via de ontlasting van besmette personen uitgescheiden. Door slechte hygiëne kan het virus van de. 1956 polio-epidemie. Bij 1784 mensen verlammingen veroorzaakt. 10% moest beademd worden (in de zogenaamde ijzeren long). 70 personen (3%) zijn overleden. De eerste provisorische IC-units in Nederland

Video: Nooit helemaal verlost van polio Trou

Dreiging nieuwe polio-epidemie reëel medischcontac

Poliomyelitis (von griechisch πολιός ‚grau', μυελός ‚Mark'), oft auch kurz Polio, deutsch (spinale) Kinderlähmung, Polioerkrankung oder Heine-Medin-Krankheit genannt, ist eine von Polioviren vorwiegend im Kindesalter hervorgerufene Infektionskrankheit.Sie befällt Motoneurone und kann zu schwerwiegenden, bleibenden Lähmungen führen Voor 1955 sprak men over een polio epidemie indien 20 of meer gevallen voorkwamen per 100 000 inwoners. Samen met de invoering van het Salk-vaccin werd deze definitie echter gewijzigd tot het voorkomen van 35 gevallen van polio per 100 000 binnen een tijdsbestek van één jaar De laatste grote polio-epidemie in Nederland was in 1956. Deze epidemie heeft in dat jaar bij bijna 2000 mensen verlammingen veroorzaakt. In Nederland startte in 1957 een grote vaccinatiecampagne. Deze was gericht op alle kinderen geboren vanaf 1 januari 1950 Polio-epidemie Waarom raakt dit boek mij als een vuistslag? Jeugdherinnering. Poliomyelitis een ingrijpende ziekte. Philip Roth Nemesis. Herkenning. Merkwaardig! Er bekruipt mij een gevoel van herkenning als ik de recensie van het laatste boek van Philip Roth (Nemesis) in dagblad Trouw lees 1956: Grote polio-epidemie houdt Tilburg in haar greep Tilburg kort Tilburg signalement LV De Tao van Moerenburg Tilburg Stripstad Twee dichtbundels van Jace van de Ven Stadslezen. Teksten op straat in Tilburg Stadsvorm Tilburg. Jaargang 24 - 2006 - nummer

In 1956 werd de wereld getroffen door een vernietigende polio-epidemie . 18 maart 2020 Internationaal Gezondheid Coronavirus Bernard Hammelburg kinderrevalidatiecentrum, een van de instellingen van de Stichting Het RK Gasthuis Tilburg; het ontstaan van Charlotte-Oord was een gevolg van een polio-epidemie in 1956 in Zuid-Nederland; tehuis voor circa 160 kinderen met spierziekten, open rug, hersenbeschadigingen en spastische kinderen Soortgelijke resultaten bereikte hij tijdens een polio epidemie in 1956. Hij legt verslag van 60 kinderen die restloos genazen, waaronder een dat zelfs al beginnende verlammingsverschijnselen had, door ze te behandelen met vitamine C intraveneus in hoge dosis Het Prinses Beatrix Spierfonds is in 1956 opgericht om de ernstige polio-epidemie die destijds woedde te bestrijden. Door het poliovaccin en het, door het fonds opgestelde rijksvaccinatieprogramma, is polio in Nederland nagenoeg uitgeroeid. Al 60 jaar, sinds haar 18e verjaardag,.

Polio - NVK

Mieke-Nelie van der Heijden - Geheugen van Tilburg

Epidemieën: de 10 ergste aller tijden wibnet

Geschiedenis - Spierfond

65 jaar intensive care in het UMCG. 1955. Er is een polio-epidemie in aantocht en het Algemeen Provinciaal Stads- en Academisch Ziekenhuis (APSAZ) maakt zich klaar. Een neuroloog, een anesthesist en een longarts steken de koppen bij elkaar en richten in het Infectiepaviljoen een kamer in voor patiënten die beademing nodig hebben De behandeling [tijdens de polio-epidemie in Noord-Carolina in 1948, 60 gevallen], bestond erin om vitamine C in zeer grote hoeveelheden toe te dienen. Alle patiënten waren beter na 72 uur. 7, 8 Ook de Amerikaanse arts en nierspecialist Susanne Humphries heeft niet alleen zeer goed gedocumenteerde artikelen geschreven over bijvoorbeeld polio, maar ook over het gebruik van vitamine C bij.

Na de uitbraak van een grote polio-epidemie in 1955-1956 lanceerde Nederland in 1957 een Nationaal vaccinatieprogramma. Tegenwoordig krijgen kinderen via dat Rijksvaccinatieprogramma (RVP) al vanaf zuigelingenleeftijd gratis vaccins tegen elf infectieziekten waaronder dus ook difterie, tetanus en polio De polio-epidemie in Cork eindigde vermoedelijk halverwege september 1956 abrupt toen de lokale pers er niet meer over berichtte, maar dat was minstens twee weken voordat veel kinderen zoals ik het opliepen Het Prinses Beatrix Spierfonds is in 1956 opgericht om de ernstige polio-epidemie die destijds woedde te bestrijden. Door het poliovaccin en het, door het fonds opgestelde rijksvaccinatieprogramma, is polio in Nederland nagenoeg uitgeroeid. Al 60 jaar,. Dat waren Nederlanders in 1956 ook niet, toen het vaccin tegen het poliovirus op de markt kwam. Ook in deze tijd werd er aanvankelijk getwijfeld, maar uiteindelijk liet Nederland zich collectief inenten en was polio na een massale inentingscampagne verdwenen in ons land. Althans, dat dacht men. In 1971 brak er een polio-epidemie uit in Staphorst

  1. Myalgische encefalomyelitis werd in 1956 geïntroduceerd door Acheson. Dat gebeurde toen kort na elkaar diverse uitbraken hadden plaatsvonden van een ziekte die leek op een vorm van poliomyelitis, en ook regelmatig voorkwam tijdens een polio-epidemie, en bij enkele autopsies ontstekingen in hersenen en ruggenmerg werden geconstateerd
  2. De 1945 à 1956, la polio s'étendit à un point tel que la psychose s'installa partout. Ces années-là, en France, on dénombra entre 1 500 et 2 000 cas chaque année pour passer à plus de 4 000 en 1957 et 2500 en 1959. Le dernier cas déclaré date de 1992. En 1949, on isola le virus responsable de la polio, pour déboucher, grâce à.
  3. In 1956 brak een grote polio-epidemie uit. Duizenden mensen waren besmet, een deel van hen lag de rest van hun leven in een ijzeren long. Het Zuiderziekenhuis in Rotterdam kreeg een speciale afdeling voor deze patiënten. In '57 zijn we begonnen met vaccinatie tegen polio
  4. g van spieren; in ernstige gevallen treedt adem- en hartstilstand op. Vaak zijn er blijvende restverschijnselen, leidend tot invalidering. In 1957 is begonnen met vaccinatie tegen polio

Flashback naar polio-epidemie in corona-tijd

Tijdens de laatste grote polio-epidemie in Nederland in 1956 werd Toontje, evenals zijn broer Theo, getroffen door de kinderziekte polio, in de volksmond kinderverlamming genoemd. Deze epidemie veroorzaakte toen bij bijna 1800 mensen verlammingsverschijnselen Hij zit in een rolstoel door toedoen van de polio-epidemie in 1956. Zijn vrouw Liza, die hij heeft leren kennen toen ze beiden bij het informatiesysteem werkzaam waren, is inmiddels ook aangeschoven. Ik stel hen de vraag: is gelijkwaardigheid in de praktijk dichterbij gebracht HISTORIEK VAN DE ZIEKENHUISSCHOOL STAD GENT. In de jaren 50 werd ons land getroffen door een polio-epidemie. Talrijke, meestal zeer jonge patiëntjes dienden een langdurige ziekenhuisbehandeling te ondergaan. Vanuit de afdeling orthopedie van het Burgerlijk Hospitaal werd begin 1956 de vraag gesteld aan de Schepen van Onderwijs of de Stad Gent.

Poliomyelitis in Nederland, 1979-1991: immuniteit en

Dat is best veel. Bedenk even het volgende: In 1956 heerste er in Nederland een polio-epidemie. 2.200 slachtoffers. Zoals hierboven staat komt 1 op de 1.000 te overlijden. Dat betekent dat zo'n 2 miljoen mensen polio hadden opgelopen, op een bevolking van 10,9 miljoen. De laatste grote polio-epidemie in Nederland was in 1956. Deze epidemie heeft in dat jaar bij 1784 mensen verlammingen veroorzaakt; 10% van hen moesten beademd worden (in de zogenaamde ijzeren long). 70 Personen (3%) zijn overleden In 1956 vond de laatste grote polio-epidemie in Nederland plaats en in 1957 is het Rijks Vaccinatie Programma gestart met vaccineren. Tot en met 1956 zijn er meer dan 15.000 kinderen en volwassenen besmet zijn geraakt met het poliovirus. Nog steeds..

Het KMG, de meisjes van Jong Nederland Maasbree, die in 1948 is opgericht gingen altijd naar een boerderij of Blokhut ergens in. Limburg. Dit hebben ze gedaan tot in 1981 gemengde groepen kwamen. Het laatste meisjes kamp was in Mierlo in 1983. Ook in het crisisjaar 1954 (polio epidemie) zijn de meisjes tegen het advies van het Hoofdbureau in. In 1956 werd de wereld getroffen door een vernietigende polio-epidemie. Luister ook | Wurggreep Allen al in Nederland werden 2.200 mensen besmet , raakten bijna 1.800 verlamd, eindigden 200. BRAZZAVILLE - Een polio-epidemie heeft sinds begin vorige maand ten minste 78 levens geëist in het zuiden van Congo-Brazzaville. Dat heeft een lid van een speciaal crisisteam dinsdag laten weten. Sinds ongeveer tien jaar kwam de besmettelijke virusziekte, ook wel kinderverlamming genoemd, niet meer voor in het Centraal-Afrikaanse land

Krantendossier Polio - Staphorst in Beel

overleden tijdens de polio-epidemie in 1956. Hoewel hij ingeënt was kreeg hij het toch en raakte totaal verlamd. Als je ingeschreven stond bij de Artiestenbeurs zorgde die voor de contracten niet alleen in Nederland maar ook voor andere landen. Zo hebben ze veel in het buitenland opgetreden. Heel Europa zijn ze doorgetrokken De polio-epidemie die in Gent in 1952, maar vooral in 1956 een 150 kinderen treft, is de aanleiding om versneld het Academisch Ziekenhuis aan De Pintelaan in gebruik te nemen. Gedurende de 20 ste eeuw is polio of kinderverlamming, na de Spaanse griep die in 1918 en 1919 wereldwijd tientallen miljoenen slachtoffers maakt, de epidemie die Gent het meest in het hart treft

Polio is bijna uit de wereld verdwenen - The Optimis

In de zomer van 1956 werd ons land getroffen door de kinderverlamming (polio) epidemie. Op dit moment lijkt de CoViD-19 pandemie redelijk onder controle, maar dat geldt zeker niet voor alle landen. Twijfel bestaat er nog over de oorsprong van het virus. Het valt niet te ontkennen dat infectieziektes afnemen als de medische zorg verbetert Een van de jonget­jes is op zes- jarige leeftijd overleden tij­dens de polio- epidemie in 1956. Hoewel hij ingeënt was kreeg hij het toch en raakte totaal verlamd. Als je ingeschreven stond bij de Arti­esten­beurs zorgde die voor de con­tracten niet alleen in Ned­er­land maar ook voor andere lan­den

Polio en vaccineren Rijksvaccinatieprogramma

In 1956 woedde een ernstige polio-epidemie in Nederland. Een vaccin was nog niet voorhanden . en 2200 mensen, grotendeels kinderen, kregen te maken met blijvende spierzwakte en verlamming. Er was iemand nodig om Nederland wakker te schudden en geld in te zamelen voor de revalidatie In 1956 vond de grootste polio-epidemie in Nederland ooit plaats met 2.206 slachtoffers, van wie 1.784 met verlammingen en ongeveer 200 met ademhalingsproblemen De polio-epidemie van 1956 leidde tot oprichting van het 'Polio Fonds'. Het werd het eigen fonds van prinses Beatrix die, met haar 18 jaar, dicht bij de getroffen patiëntjes stond